Ataşehir Finans Merkezi Rüzgar Koridorları: Yeni Dünya Sürgünü ve Dikey Yalnızlık

Kasım ayının en dondurucu salı sabahı, saat tam 08.15.

İstanbul Finans Merkezi’nin dev kuleleri gri bulutları deler. Türkiye’nin en yüksek binası olan 352 metrelik TCMB Kulesi göğe yükselir. Yanında Ziraat İkiz Kuleleri, Halkbank ve Vakıfbank blokları dimdik durur.

Çamlıca sırtlarından kopup gelen dondurucu fırtına avluyu döver. Rüzgarın hızı saatte elli kilometreyi rahatlıkla bulur.

Yüz binlerce metrekarelik ithal granit meydan adeta buz tutmuştur. Yürüyen bankacılar kafilesi kutup kaşiflerini andırır. Herkes fırtınaya karşı iki büklüm ilerler.

Kulelerin cam cephelerine çarpan hava tiz bir uğultu çıkarır. Ve hemen ardından o tanıdık madeni ses duyulur: Çat!

Kırk telli kurumsal şemsiyeler saniyeler içinde ters yüz olur. İnce çelik teller çıtırdayarak tek tek kırılır. Şemsiyeler donmuş parmaklardan fırlayıp mermerde sürüklenir.

I. 08.15 İFM Mermer Avlusu: Şemsiye Mezarlığı

Vakıfbank kulesinin döner kapısına sığınan Hakan kabanını silkeler. Kendisi Kıdemli Hazine Uzmanıdır.

Parçalanmış şemsiyesini lobi girişindeki dev çöp kovasına fırlatır. Kovanın içi aynı sabah kırılmış onlarca siyah şemsiyeyle doludur.

Arkasından Ziraat Kuleleri’nden meslektaşı Merve Hanım lobiye dalar. Nefes nefesedir, ıslak saçları yüzüne yapışmıştır:

— “Hakan Bey geçmiş olsun, sizin şemsiye de mi pert oldu?”

— “Gitti Merve Hanım, bu ay kırdığım dördüncü şemsiyem oldu.”

— “Ben artık şemsiye taşımaktan vazgeçtim, yarın kayak kaskıyla geleceğim.”

— “En mantıklısı, 8K ring otobüsünden inip kuleye yürümek kutup keşfi gibi.”

— “Az önce rüzgardan kravatım boynuma dolandı, gözümdeki lens fırlıyordu.”

Lobi kapısındaki güvenlik görevlisi elinde paspasla hemen yanaşır:

— “Hakan Bey hoş geldiniz, rüzgar koridoru bugün yine çok fena.”

— “Sağ ol Şaban Usta, burada şemsiye tamircisi açsak holding kurardık.”

Merve Hanım çantasından peçete çıkarıp ıslak yüzünü kurular:

— “Levent’teki eski binamızda metrodan çıkıp kırk metre yürürdük.”

— “Sıcacık ofisimize girer, sokağın simit kokusunu içimize çekerdik.”

— “Bizi buraya resmen açık hava Sibirya kampına sürdüler.”

— “Haklısınız Merve Hanım. Orada sokak vardı. Burada sadece rüzgar ve granit var.”

Bu serzeniş her sabah aynı kapılarda tekrarlanır. Burası sadece finans merkezi değildir. Otoyol kavşaklarına hapsedilen bankacıların sürgün platosudur.

II. Boğaz Hattından Otoyol Çölüne: Büyük Kurumsal Sürgün

Yıllar boyu Levent, Maslak ve Karaköy Bankalar Caddesi’nde yaşamış ekipler vardı. Onlar için İFM yerleşkesine taşınmak kültürel bir şok oldu.

Kamu bankaları, SPK ve BDDK gibi devasa kurumlar tarihi binalarından söküldü. Ataşehir ile Ümraniye sınırındaki bu beton vadiye getirildi.

Kurumsal hafıza neredeyse bir gecede silindi:

1. Sokak Dokusu Yok Oldu. Levent Çarşı’da esnaf lokantasına gidip kuru fasulye yemek bitti. Nispetiye kafelerinde soluklanmak tarihe karıştı. İFM’de sokak yoktur, sadece x-ray cihazları ve güvenlik bariyerleri vardır.

2. Ulaşım Düzeni Çöktü. Beşiktaş’tan yirmi dakikada işe giden direktörler şoka girdi. Artık sabahları bir buçuk saatlik köprü çilesi çekiyorlar. M12 şantiyeleri arasında ring servis kuyruklarında ömür tüketiyorlar.

3. Mekansal Yabancılaşma. Tavan yüksekliği on dört metreyi bulan anıtsal lobiler insanı ezer. Çalışan kendini uzman hissetmez. Antik tapınakta harcanabilir bir nefer gibidir.

Hukuk Müşaviri Mehmet Bey otuzuncu kattaki camdan aşağıdaki vadiye bakar:

— “Levent’teyken saat altıda kapıdan çıkınca doğrudan hayatın göbeğindeydik.”

— “Şimdi durum nasıl Mehmet Abi?”

— “Şimdi kapıdan adım atıyorsun, sağın TEM otoyolu, solun viyadük bağlantısı.”

— “Dün akşam yürüyüş yapayım dedim abi, kendimi kamyon bariyerinde buldum.”

— “Çıkış yok Burak, burası etrafı asfalt denizleriyle çevrili bir yalnızlık adası.”

Mehmet Bey çayından bir yudum alır, eski Karaköy vapurunu özlemle anar.

III. ‘Bugün Öğlen Nereye Gideceğiz?’ Dehşeti

Saat tam 12.15 olur.

İFM asansörlerinin önünde her gün tek bir soru yankılanır:

— “Bugün öğlen nereye gideceğiz?”

Levent’te hava alabilen personel için İFM kapalı bir döngüdür. Seçenekler üç kısır ihtimalden ibarettir:

İlk seçenek eksi ikinci kattaki devasa banka yemekhanesidir. Bin beş yüz kişi aynı anda metal tepsileri şakırdatır. Ağır yemekhane kokusu salona yayılır. Masada birim müdürüyle gerilim başlar.

İkinci seçenek yeraltı tünelleriyle ulaşılan devasa İstanbul AVM katlarıdır. Açık havada fırtına olduğu için herkes yerin altına iner. Gün ışığı yoktur, sarı floresanlar altında fast-food kuyruklarında kırk dakika beklenir.

Üçüncü seçenek ise dışarı çıkıp yürümeyi denemektir. Ancak yerleşkeden Ataşehir mahallelerine yürümek yarım saat sürer. Otoyol kenarındaki toprak patikalardan yürümek gerekir. Bir saatlik öğle arasında bunu denemek imkansızdır.

Hakan yemekhanedeki plastik sandalyeye yorgun bir halde çöker:

— “Dün AVM katındaki dönerciye inelim dedik, sipariş 12.52’de geldi.”

— “Yiyebildiniz mi bari Hakan Bey?”

— “Ne yemesi Merve Hanım, dört yüz lira verip dürümü çiğnemeden yuttuk.”

— “Ben artık marketten sandviç alıp masamda yiyorum Hakan Bey.”

— “En mantıklısı, yerin altında sıra beklemek insanı toplantıdan daha çok yoruyor.”

İFM’de yemek sosyalleşme değildir. Sadece bilgisayar başına dönmek için acele yakıt ikmalidir.

IV. Ring Otobüsü Arafı ve Mermer Deparı

İFM yerleşkesinin en büyük dramı toplu taşıma entegrasyonudur.

Sabahları metro çıkışlarında İETT’nin 8K ve 13H ring midibüsleri beklenir. Yüzlerce metrelik insan kuyrukları oluşur. Soğukta nefesi buharlaşan bankacılar kapılara hücum eder.

Şoför arkaya doğru sertçe seslenir:

— “Arkaya doğru sıkışalım beyler, sırt çantalarını kucağınıza alın!”

Midibüs yerleşkeye girdiğinde güvenlik nizamiye kuyruğu başlar. Onlarca servis peş peşe dizilir, saat 08.55 sınırına dayanır.

Araçtan inince asıl rüzgar kabusu başlar. Kule girişine ulaşmak için sekiz yüz metrelik açık granit meydan yürünmelidir.

Personel bu parkura gayriresmi olarak ‘rüzgar tüneli etabı’ adını takmıştır.

Bina aralarındaki hava akımı öylesine serttir ki kabanlar pelerin gibi havalanır. Boyunlardaki kurumsal kart askıları yüze tokat gibi çarpar.

Turnikeye ulaşan her uzman savaştan çıkmış bir gaziyi andırır.

Girişte iki genç analist karşılaşır:

— “Burak, kravatın omzunda bayrak gibi uçuşuyor.”

— “Kravatı boşver Ahmet, bacaklarımı hissetmiyorum, çabuk sıcak çay alalım.”

— “Kösele ayakkabıyla bu granit taşta kayıp düşen kaçıncı kişiyim unuttum.”

— “Dün Hazine’den bir müdür yardımcısı düştü, evrakları otoyola kadar uçtu.”

Her sabah yaşanan bu kutup maratonu, personelin enerjisini mesai başlamadan tüketir.

V. Taş Taçkapılar, Mermer Sessizliği ve Akşam Kaçışı

Kulelerin iç mekanları derin bir sessizliğe gömülüdür.

Cilalı mermerler ve ahşap kapılar tüm fısıltıyı anında yutar.

Kamu bankalarının katları geleneksel bürokrasinin ağırlığını taşır. Girişlerde kurşun geçirmez güvenlik barikatları yer alır.

Burada Maslak kulelerindeki gibi puf koltuklar göremezsiniz. Her şey son derece ağırbaşlı, resmi ve hiyerarşiktir:

— “Müfettişler raporu bitiremedi mi, Genel Müdür saat ikide brifing istiyor.”

— “Efendim sistem gecikmesi var, yetkiyi manuel açtırmaya çalışıyoruz.”

— “Derhal çözün, Genel Müdür ekranda tek saniyelik gecikme görmesin!”

Odalar arasındaki koridorlar kilometrelerce uzar. Bir birimden diğerine yürümek bile dakikalar alır. Kimse koridorda dolaşmaz, herkes dahili telefonla konuşur.

Burası dikey bir yalnızlık anıtıdır.

Saat tam 18.25 olur.

TCMB ve Ziraat kulelerinin zirveleri karanlık göğe kırmızı ışık saçar. Döner kapılardan dışarıya yorgun bir insan seli boşalır.

Sabahki fırtına dinmemiştir, hava buz gibi ayaza kesmiştir. Çalışanlar yakalarını kaldırıp servis duraklarına doğru hızla koşar.

Saat 18.45 olduğunda devasa granit meydan derin bir ıssızlığa gömülür.

Geriye sadece projektörler ve rüzgarda yuvarlanan boş kahve bardakları kalır.

Servis camına başını yaslayan uzman, TEM otoyolunun kırmızı lambalarına bakar. Kilometrelerce uzanan o ışık zinciri, modern sürgünün akşam mesaisidir.

Büyükdere Caddesi’ni özleyen bankacılar, otoyolun uğultusunda evlerine doğru süzülürler.