Hamilelik İznine Ayrılan Kadın Çalışanın Masasının Üç Günde Başkasına Verilmesi: 'Biz Bir Aileyiz' Masalı

I. Cuma 17.30: Masaya Bırakılan Emzik Kurabiyesi ve Sahte Alkışlar

Saat tam 17.30.

River Plaza’nın on dördüncü katında yapay bir sevinç dalgası eser.

Açık ofisin ortasındaki büyük masada mavi tüller asılıdır.

Kıdemli Strateji Müdürü Merve için veda partisi düzenlenmektedir.

Merve otuz ikinci haftasındadır.

Karnı burnundadır.

Artık nefes almakta bile zorlanmaktadır.

Şirket yönetimi masaya büyük bir pasta koymuştur.

Pastanın üstünde pembe şeker hamuruyla yazılmıştır:

“Aramıza Hoş Gel Bebek!”

Departman Direktörü Vedat Bey kadehini kaldırır.

Elindeki meyve suyu bardağını havada sallar.

Yüzünde televizyon reklamlarından fırlamış bir samimiyet vardır.

— “Merve bizim gözbebeğimizdir.”

— “Bu şirkette biz sadece iş arkadaşı değiliz.”

— “Biz devasa ve kenetlenmiş bir aileyiz.”

— “Merve bebeğini büyütsün, aramıza dönsün.”

— “Onun koltuğu burada her zaman hazırdır.”

Açık ofis coşkuyla alkışlar.

Şak şak şak.

İK Uzmanı Selin elinde mavi bir hediye paketiyle gelir.

İçinde şirketin logosu basılı bir bebek zıbını vardır.

Merve duygulanır.

Gözünden iki damla yaş süzülür.

— “Çok teşekkür ederim Vedat Bey.”

— “Bütün projeleri detaylıca devrettim.”

— “On altı hafta sonra hızla toparlanıp döneceğim.”

— “Acele etme Merveciğim, çocuk her şeyden önce gelir.”

Merve eşyalarını küçük bir çantaya toplar.

Kişisel eşyalarını masasında bırakmak ister.

Çünkü burası onun ikinci evi gibidir.

Masasındaki aile fotoğrafını çantasına koymaz.

Orada bırakır.

Masa takvimini çevirir.

Dönüş gününü kırmızı kalemle daire içine alır.

Arkadaşlarına el sallar.

Herkes ona sevgiyle sarılır.

Merve asansöre binerken içi huzur doludur.

Çünkü pazartesi günü o masaya geri döneceğini sanmaktadır.

Ne büyük bir saflık.

Plazada aidiyet hissi sadece üç gün sürer.

Gözden ırak olan, gönülden de masadan da anında sürülür.

II. Pazartesi 09.00: İdari İşlerin Çöp Torbası ve Koli Baskını

Pazartesi sabahı saat 09.00’da plazanın maskesi düşer.

Merve evinde dinlenmeye çekilmiştir.

Fakat River Plaza’nın on dördüncü katında operasyon başlamıştır.

İdari işler görevlisi elinde iki adet kahverengi koliyle kata girer.

Yanında departman direktörü Vedat Bey vardır.

Vedat Bey’in cuma günkü babacan tavrından eser kalmamıştır.

Yüzü asık ve gergindir.

Parmağıyla Merve’nin masasını gösterir:

— “Rıza, bu masayı derhal boşalt.”

— “Merve Hanım’ın kişisel eşyaları var Vedat Bey.”

— “Koliye doldur hepsini. Arşiv odasına kaldır.”

— “Kendisi henüz yeni izne ayrıldı ama.”

— “Sana ne söylüyorsam onu yap Rıza!”

— “Peki efendim.”

Rıza masaya yaklaşır.

Merve’nin altı yıldır özenle biriktirdiği anılar tek tek sökülür.

Masanın kenarındaki motivasyon kartları yırtılarak atılır.

Merve’nin sevdiği porselen kupa koliye tıkılır.

Aile fotoğrafı çerçevesi baş aşağı atılır: tak.

Masanın çekmeceleri boşaltılır.

Yarım kalmış ıslak mendil paketleri…

Yedek topuklu ayakkabılar…

Hepsi siyah bir çöp torbasına doldurulur.

İşlem sadece on iki dakika sürer.

Merve’nin altı yıllık varlığı iki karton koliye sığdırılmıştır.

Masada tek bir iz bile bırakılmaz.

Masa dezenfektan spreyiyle silinir: fıs fıs fıs.

Geçmiş buharlaştırılmıştır.

III. Çift Monitör ve Ortopedik Koltuk Yağması

Masa boşaldığı an açık ofiste vahşi bir yağma başlar.

Plaza çalışanları kaynak kıtlığında yaşayan kabileler gibidir.

Gözleri hep başkasının donanımındadır.

Merve’nin masasında şirketin en iyi ekipmanları vardır.

Yirmi yedi inçlik çift 4K monitör…

Bel fıtığı için özel getirtilmiş ithal ortopedik koltuk…

Ve hızlı şarj özellikli Type-C bağlantı istasyonu.

Merve’nin masası silinir silinmez yan masadaki kıdemli uzman Cenk hamle yapar.

Cenk sandalyesinden bir ok gibi fırlar.

Hemen monitörün kablolarını sökmeye başlar.

— “Hop Cenk, ne yapıyorsun?”

Karşı masadan finans analisti Burak bağırır.

— “Monitörü alıyorum Burak.”

— “O monitör Merve’nindi ama!”

— “Merve dört ay yok oğlum. Ekran burada çürüsün mü?”

— “Benim ekranım bozuk, bana lazımdı.”

— “Önce ben gördüm, ben alırım.”

İki uzman monitörün kablosunu çekiştirir.

Kablo gerilir.

O sırada satıştan Ece koltuğu kapar.

Merve’nin ergonomik koltuğunu arkasından çekerek kendi masasına sürükler: gıııyş.

Tekerlekler halının üzerinde derin izler bırakır.

Ece koltuğa keyifle oturur.

— “Oh be, sonunda belim rahat etti.”

— “Merve dönünce ne diyeceksin Ece?”

— “Merve dönene kadar kim öle kim kala canım.”

Saat 10.30 olduğunda masada hiçbir şey kalmamıştır.

Sadece çıplak beyaz sunta tabla görünür.

Kablolar yerde yılan gibi kıvrılır.

Tozlu zemin çirkin bir boşluk sergiler.

Saat 11.00’de ise yeni transfer edilen geçici analist gelir.

Sırt çantasını boş masaya koyar.

Masanın etrafına şaşkın gözlerle bakar.

Merve’nin yıllarını verdiği kaleye yetmiş iki saatte yabancı bir bayrak dikilmiştir.

IV. 4857 Sayılı Kanun Madde 74 ve İK’nın Geçici Çözüm Yalanı

Bu sırada hukuk başka bir şey söylemektedir.

4857 sayılı İş Kanunu madde 74 kadının doğum hakkını güvenceye alır.

Doğumdan önce sekiz hafta, doğumdan sonra sekiz hafta…

Toplam on altı hafta yasal analık izni esastır.

İş Kanunu madde 5 ise çok daha serttir.

Cinsiyet ve gebelik sebebiyle ayrımcılık yapılamaz.

Kadın işçinin rızası olmadan görev yeri değiştirilemez.

Yargıtay kararları son derece açıktır:

“Yerine başkası alındı gerekçesi pozisyon değişikliğine mazeret olamaz.”

Fakat River Plaza bu kanunları kağıt üstünde bırakır.

İK Müdürü Banu Hanım direktör Vedat Bey’in odasındadır.

— “Vedat Bey, Merve’nin masasını tamamen boşaltmışsınız.”

— “Boşalttım Banu. Boş masaya kira mı ödeyeceğiz?”

— “Hukuki olarak riskli bir durum.”

— “Ne riski olacak? Kız doğum yapacak, bebeğiyle ilgilensin.”

— “Döndüğünde eski pozisyonunu talep edecek.”

— “Pozisyonu geçici arkadaşa verdik bile.”

— “Merve bunu kabul etmez. Dava açabilir.”

— “Açamaz. Ona süt izni falan veririz, oyalarız.”

— “İş Kanunu madde 5 uyarınca dört aylık ayrımcılık tazminatı riski var.”

— “Şirketin avukatları halleder Banu. İşler aksamasın yeter.”

Vedat Bey için kanun sadece aşılması gereken bir bürokrasidir.

Kadın çalışan bir kez anne oldu mu şirketin gözünde verimsizleşir.

Gece mesaisine kalamaz.

Hafta sonu krizlerinde çağrılamaz.

Seyahate gönderilemez.

Bu yüzden sistem onu yavaşça dışarı itmek ister.

Koltuk kapmaca oyunu bu planın ilk adımıdır.

V. Dört Ay Sonra Bebek Ziyareti ve Tuvalet Yanındaki Boş Sandalye

Dört ay sonra bir salı günü.

Merve kucağında pusetiyle River Plaza’nın lobisine gelir.

Ziyaretçi kartını takar.

Asansörle on dördüncü kata çıkar.

Bebeğini eski ekip arkadaşlarıyla tanıştırmak ister.

İçinde saf bir heyecan vardır.

Otomatik cam kapı açılır.

Merve içeri adım atar.

Gözleri doğrudan eski masasına kayar.

Donakalır.

Masasında tanımadığı sakallı genç bir adam oturmaktadır.

Adamın önünde iki büyük ekran vardır.

Biri Merve’nin eski ekranıdır.

Merve’nin duvara astığı ödül sertifikası çöpe gitmiştir.

Yerine yabancı birinin yapılacaklar listesi asılmıştır.

Merve’nin kalbi sıkışır.

Nefesi kesilir.

Pusetin tutma kolunu sıkar.

O sırada Vedat Bey odasından çıkar.

Merve’yi görünce yüzünde sahte bir şaşkınlık belirir.

— “Aaa Merve! Hoş geldin! Bebek ne kadar tatlı öyle!”

— “Hoş bulduk Vedat Bey. Masamda biri oturuyor?”

— “Ha evet, geçici arkadaşımız Doruk. Harika işler çıkarıyor.”

— “Benim masam nerede peki?”

— “Sana daha sakin bir köşe düşündük Merveciğim.”

— “Neresi orası?”

Vedat Bey koridorun en karanlık ucunu işaret eder.

Fotokopi makinesinin hemen yanı.

Erkekler tuvaletinin tam karşısı.

Orada sallanan tek bir ahşap sandalye ve dar bir masa durur.

— “Burası fotokopinin yanı ama Vedat Bey.”

— “Süt izninde rahat edersin diye düşündük.”

— “Burada hava bile almıyor.”

— “Şimdilik böyle idare edeceğiz. Şirket çok büyüdü.”

Merve’nin gözleri dolar.

Ağlamamak için alt dudağını ısırır.

Kucağındaki bebek huysuzlanarak ağlamaya başlar.

— “Ben bu şirkete altı yılımı verdim.”

— “Biz de sana değer veriyoruz Merve. Biz bir aileyiz.”

Bu cümle Merve’nin yüzüne bir tokat gibi çarpar.

Aile dedikleri şey, ilk fırtınada sırtından vuran bir çetedir.

VI. Dönüşte Açılan Dava ve Plazanın Eşitlik Tiyatrosu

Merve bebeğini arabasına koyar.

Ofiste tek bir saniye bile beklemez.

Tebrikleri kabul etmez.

Kutlama böreklerine dokunmaz.

Asansöre biner, zemin kata iner.

İlk işi Levent’teki bir iş hukuku avukatının ofisine gitmek olur.

Avukat dosyayı açar.

Fotoğrafları inceler.

E-postaları okur.

— “Merve Hanım, dava çok net.”

— “Kazanabilir miyiz?”

— “İş Kanunu madde 5 ihlali apaçık ortada.”

— “Nasıl bir yol izleyeceğiz?”

— “Önce arabulucuya gideceğiz.”

— “Kabul etmezlerse?”

— “Dört aylık ayrımcılık tazminatı davası açacağız.”

— “Kıdem ve ihbarımı da alabilir miyim?”

— “Çalışma koşullarında esaslı değişiklik nedeniyle haklı fesih yapacağız.”

— “Bütün haklarınızı kuruşu kuruşuna alacaksınız.”

Merve derin bir nefes alır.

Omuzlarındaki ağırlık hafifler.

İki hafta sonra River Plaza’nın İK departmanına resmi arabuluculuk çağrısı ulaşır.

Vedat Bey’in odasında panik başlar.

Şirket yönetimi bu skandalın basına sızmasından korkar.

Çünkü şirket her yıl ‘Kadın Dostu Şirket’ ödülü almaktadır.

LinkedIn’de eşitlik videoları paylaşmaktadır.

Eğer bu dava duyulursa kurumsal itibar yerle bir olacaktır.

İK derhal Merve’nin hesabına tam 650.000 TL tazminat yatırır.

Sessizlik protokolü imzalatılır.

Merve parasını alır, arkasına bile bakmadan uzaklaşır.

Kendi bebeğiyle yeni ve temiz bir sayfa açar.

Plazanın zehirli havasından sonsuza dek kurtulmuştur.

River Plaza’nın on dördüncü katında ise hayat aynı ikiyüzlülükle devam eder.

Doruk o masada çalışmayı sürdürür.

Ece ortopedik koltukta dönmeye devam eder.

Merve’nin anısı birkaç hafta içinde tamamen silinir.

Adı bir daha hiçbir toplantıda anılmaz.

Ve şirket web sitesine yeni bir afiş asılır:

“Çalışanlarımızın Anneliğini Destekliyoruz, Çünkü Biz Bir Aileyiz.”

Sosyal sorumluluk bültenlerinde boy boy fotoğraflar paylaşılır.

Plaza ormanı kurbanını yutmuştur.

Geriye sadece cilalı camlar ve sahte gülümsemeler kalmıştır.

Gerçek aile ise ancak o plazanın kapısından çıktığınızda başlar.

Kalan her şey sadece sermayenin soğuk bir oyunudur.