Mesai Bitimi 18.00'de Çantasını Toplayan Çalışana Atılan 'Nereye?' Bakışları

Saat tam 17.59.45. Ataşehir Palladium Tower 21. kat.

Dışarıda akşam karanlığı çökmüş. E-5 otoyolunda trafik durma noktasına gelmiş.

Ofis içinde ise garip, gergin bir tiyatro oynanıyor.

Yirmi beş kişilik finans departmanında çıt çıkmıyor.

Herkes monitörünün arkasına saklanmış.

Kıdemli iş analisti Emre ekranın sağ alt köşesine kilitlenmiş.

Saniyeleri sayıyor: 17.59.52… 53… 54…

Emre bugün tüm işlerini eksiksiz bitirdi.

Sabah 08.30’da masasına oturdu. Öğle yemeğine bile çıkmadı.

Tüm raporları sisteme girdi. Görevlerini tamamladı.

Ve saat tam 18.00.00 oldu.

Emre elini uzattı. Dizüstü bilgisayarının kapağını yavaşça indirdi: Çıt.

O minik ses, açık ofiste bomba etkisi yarattı.

I. 17.59.45 Geri Sayımı: Ekranın Sağ Alt Köşesindeki Saat

Plazada saat 18.00’de çıkmak için çelik gibi sinirlere sahip olmalısınız.

Çünkü iş sözleşmesinde yazan o saat, gerçek hayatta sadece bir seraptan ibarettir.

Resmi belge der ki: “Çalışma saatleri 09.00 - 18.00 arasıdır.”

Fakat plaza kanunları der ki: “18.00’de kalkan haindir.”

Saat 17.45’ten itibaren masalarda gizli bir gerilim tırmanır.

Kimse montuna doğru bakamaz.

Askılıktaki kabanlar adeta yasak meyve gibidir.

İlk hamleyi yapan kişi tüm departmanın nefretini üzerine çeker.

Bu yüzden ofiste yıllardır uygulanan sinsi bir taktik vardır:

“Yedek ceket kamuflajı”.

Bazı uyanık uzmanlar sandalyelerinin arkasına eski bir ceket asar.

Masanın üstüne de açık bir not defteri ve yarım dolu su bardağı bırakırlar.

Saat 18.00’de sessizce sırt çantalarını alıp kaçarlar.

Yönetici baktığında masayı dolu zanneder.

“Tuvalete gitti herhalde” veya “Kahve almaya indi” diye düşünür.

Fakat Emre bu sahtekarlığı yapmak istemez.

O dürüstçe, alnı açık şekilde çıkmak ister.

Ve dürüstlüğün bedeli plazada çok ağırdır.

Emre derin bir nefes alır. Sırt çantasını masanın üstüne koyar.

Şarj aletini prizden çeker: Pıt.

Kabloyu sarıp çantanın içine yerleştirir.

O sırada açık ofisteki bütün klavye sesleri aynı anda yavaşlar.

Yan masalardaki gözler ekrandan ayrılır.

Açık ofisin görünmez radarları Emre’nin masasına kilitlenir.

Göz ucuyla bakanlar, başını hafifçe yana eğenler, gözlüğünün üstünden süzenler.

Her bakışta aynı zehirli soru saklıdır:

“Bu çocuk ne cüretle kalkıyor?”

II. Fermuar Sesiyle Başlayan Açık Ofis Sessizliği

Emre montunu askılıktan alır.

Kollarını montun içine geçirir.

Fermuarı yukarı doğru çeker: Cııııızzzz!

O metalik fermuar sesi, sessiz ofiste adeta bir çığlık gibi yankılanır.

Karşı masada oturan kıdemli müdür Ferit Bey başını ağır ağır kaldırır.

Ferit Bey gömleğinin kollarını kıvırmıştır. Kravatı gevşemiştir.

Önündeki ekranda hiçbir iş açık değildir.

Sadece haber sitelerini ve ikinci el araba ilanlarını gezmektedir.

Fakat ofistedir. Masasındadır.

Ferit Bey 2008 krizinde ofis halısında uyumuş bir kuşağın temsilcisidir.

Onun inancına göre mesai bitirmek diye bir kavram yoktur.

İnsan eve sadece çamaşır değiştirmek için gitmelidir.

Ne yaptığının hiçbir önemi yoktur. Yeter ki o sandalyede omurgan çürüsün.

Ferit Bey saatine bakar. Ardından yüzüne alaycı bir gülümseme yerleştirir.

— “Emre?”

Emre donakalır. Çantasının askısını tutan parmakları sıkılaşır.

— “Buyrun Ferit Bey?”

— “Hayırdır Emre, yarım gün mü aldın bugün?”

III. ‘Hayırdır Emre, Yarım Gün mü Aldın?’ Engizisyonu

Bu soru plazanın en eski, en kalleş laf sokma kalıbıdır.

Saat tam 18.01’dir. Emre mesaisini bir dakika bile aşmıştır.

Fakat Ferit Bey ona “yarım gün izinli misin” diye sormaktadır.

Çünkü plazada saat 20.00’den önce çıkmak yarım gün sayılır.

Ofisteki diğer uzmanlar bıyık altından kıkırdar.

Emre boğazını temizler. Kendini savunmak zorunda hisseder:

— “Yok Ferit Bey, saat 18.00 oldu ya.”

— “Bütün raporları da teslim ettim sisteme.”

— “Eksik bir şey kalmadı.”

Ferit Bey arkasına yaslanır. Koltuğu gıcırdar: Gııırc!

Gözlerini kısar. Ses tonuna yapay bir babacanlık katar:

— “Tabii canım, sen bilirsin.”

— “Gençsiniz tabii, hayat dışarıda akıyor.”

— “Biz yaşlandık artık, buradayız.”

— “Biz sabahlarız herhalde bu gece.”

— “Güle güle git sen.”

Ferit Bey gözlerini Emre’ye diker. Sesini hafifçe yükseltir:

— “Emre biz bu şirketi kurarken saat tutmazdık.”

— “Gece 02.00’de sunum hazırlardık.”

— “Sahiplenme duygusu böyle kazanılır.”

— “Sen sadece verilen görevi yapıyorsun.”

— “Ekstra bir katma değer üretmiyorsun.”

— “Şirketle birlikte nefes almıyorsun.”

Emre başını eğer. İtiraz edemez.

Çünkü sözleşmesinde yazmayan bu “görünmez fedakarlık” plazanın tek geçer akçesidir.

Bu cümle bir veda değildir. Bu cümle kurumsal bir aforozdur.

“Sen bu ekibin bir parçası değilsin” demektir.

“Biz burada şirket için canımızı veriyoruz, sen ise kaçıyorsun” demektir.

Yan masadaki iş analisti Burcu araya girer:

— “Ay Emre ne güzel valla, erkencisin.”

— “Ben daha üçüncü çeyrek bütçesine yeni başlayacağım.”

— “Gece ona kadar buradayım kesin.”

— “Keşke ben de senin gibi rahat olabilsem.”

Burcu bunu bir iltifat gibi söyler ama zehir zemberektir.

“Rahat” kelimesi plazada “sorumsuz ve tembel” anlamına gelir.

Burcu geç saatlere kadar kalmayı bir kahramanlık madalyası gibi takar.

Tükenmişlik, bir başarı hikayesi gibi sergilenir.

IV. Boş Ekrana Bakarak Mesai Kutsayanlar Tarikatı

Emre çantasını omzuna takar.

Masanın yanından geçerken Burcu’nun ekranına gözü kayar.

Burcu’nun önünde açık olan şey bütçe tablosu değildir.

İnternetten indirimli spor ayakkabı bakmaktadır.

Ferit Bey’in ekranında ise ikinci el otomobil forumu açıktır.

İşte açık ofis esaretinin en acı gerçeği buradadır:

Gece yarılarına kadar kalanların yüzde 80’i çalışmaz.

Sadece otururlar.

Saat 18.30’da şirketin bütçesinden pizza söylerler.

“Kime ne pizza söyleyelim?” tartışması tam kırk dakika sürer.

Saat 19.30’da mutfakta dedikodu yaparlar.

Diğer departmanların nasıl çalışmadığını çekiştirirler.

Saat 20.30’da iki satır e-posta atıp “Çok yoğunuz” havası basarlar.

Amaç değer üretmek değildir.

Amaç yöneticinin gözüne “fedakar nefer” olarak görünmektir.

Emre ise verimli çalışmıştır. Sekiz saat boyunca kafasını kaldırmamıştır.

İşini vaktinde bitirdiği için açıkça cezalandırılmaktadır.

Plazada verimlilik değil, fiziksel varlık ödüllendirilir.

Ne kadar çok sandalye eskitirsen, o kadar kıymetlisin kabul edilir.

V. Turnikeye Doğru Yürürken Sırtta Hissedilen Otuz Kurşun

Emre koridorda yürümeye başlar.

Masanın başından çıkış kapısına kadar olan mesafe sadece yirmi metredir.

Fakat o yirmi metre, Emre için bir ölüm koridoruna dönüşür.

Sağ taraftaki pazarlama masaları başlarını kaldırır.

Sol taraftaki risk yönetimi ekibi gözlerini diker.

Koridorda İK Yöneticisi Hande Hanım ile karşılaşır.

Hande Hanım bileğindeki saate manidar bir bakış atar:

— “İyi akşamlar Emre Bey, erkencisiniz?”

— “İyi akşamlar Hande Hanım. Mesai bitti.”

— “Tabii tabii, iyi akşamlar…”

Emre adımlarını daha da hızlandırır.

Kendini sanki şirketin kasasından yüz bin dolar çalmış gibi hisseder.

Güvenlik kamerasından kaçan bir banka soyguncusu gibidir.

Omuzları içeri çöker. Başını öne eğer.

Göz ucuyla kimseyle temas kurmamaya çalışır.

Her adımda arkasından atılan fısıltıları duyar:

— “Çıktı mı o?”

— “Evet, montunu giydi gitti.”

— “Daha sprint toplantısı vardı.”

— “Çok rahat bunlar ya, yeni nesil hiç sahiplenmiyor.”

Otomatik cam kapı açılır: Vııızt!

Emre kapıdan dışarı fırlar.

Cam kapı arkasından kapanır: Çat!

O an derin bir nefes alır. Ciğerlerine ilk defa gerçek hava dolar.

VI. Asansör Boşluğunda Gelen Özgürlük ve WhatsApp Titremesi

Asansör lobisinde yalnız değildir.

Yanında 19. kattan kaçan bir yazılımcı durmaktadır: Can.

Can da etrafına suçlu gibi bakar.

İki kaçak çalışan göz göze gelir.

Can acı bir tebessümle fısıldar:

— “Sen de mi kaçtın?”

— “Kaçmadım Can, saat 18.02.”

— “Bana da içeride ‘Yarım gün mü aldın’ dediler.”

— “Sanki şirketi kundaklamışım gibi baktılar.”

— “Bize de her gün aynı bakış Emre, alışamadık gitti.”

Asansör kabini gelir: Ding!

İki çalışan kabine biner. Eksi ikinci kata doğru hızla inerler.

Zemin kata vardığında turnikelerden kartını okutur: Dıt!

Turnike yeşil ışık yakar: “İyi Akşamlar”.

Dışarı adım atar. Yüzüne buz gibi Ataşehir rüzgarı çarpar.

Fakat özgürlük sadece dört dakika sürer.

Cebindeki telefon aniden titremeye başlar: Vızzz! Vızzz!

Emre telefonu cebinden çıkarır.

Teams bildirimi ekranda parlar.

Gönderen: Ferit Bey.

Zaman: 18.06.

Mesaj:

“Emre, çıkmadan önce bahsettiğin tabloya bakacaktık ama yetişemedin galiba.”

“Yarın sabah 08.00’de masamda hazır olsun lütfen.”

“İyi akşamlar.”

Emre telefonun ekranına bakar. Dişlerini sıkar.

Saat 18.00’de çıkmanın faturası anında kesilmiştir.

Yarın sabah ceza olarak bir saat erken gelmesi istenmektedir.

Emre telefonu cebine atar. Metrobüs durağına doğru hızla yürür.

Turnikelerde Can ile tekrar karşılaşır.

Can elindeki simidi ısırmaktadır:

— “Emre baksana, Teams’ten sana da ceza yazdılar mı?”

— “Yarın sabah 08.00’de toplantı koydular Can.”

— “Bana da cuma gecesi sprint değerlendirmesi kilitlediler.”

— “Vaktinde çıkmanın bedelini fazlasıyla ödetiyorlar.”

— “Sanki hapishaneden tünel kazıp kaçmışız gibi davranıyorlar.”

— “Aynen öyle Emre. Burada saat 18.00 bir özgürlük saati değildir.”

— “Görünmez bir açık cezaevi yoklamasıdır.”

Plazadan bedenen çıkmıştır.

Fakat zihnen o sandalyeye prangalanmıştır.

Çünkü plazada mesai biter, ama esaret asla bitmez.

Yarın sabah 07.55’te o masada olmak zorundadır.

Ve akşam yine aynı bakışların hedefi olacaktır.

Her gün aynı korkuyla, aynı suçlulukla o çantayı toplayacaktır.

Ve her defasında arkasından o zehirli fısıltı yükselecektir:

“Hayırdır, yarım gün mü aldın?”