Ümraniye Buyaka ve Meydan Hattı: Dudullu Rüzgarında Kadıköylülerin Servis Sürgünü

Pazartesi sabahı, saat tam 07.15.

Kadıköy Rıhtım’da denizden serin ve tuzlu bir iyot kokusu yükselir.

Martılar vapur iskelelerinin üzerinde çığlık çığlığa döner.

Haldun Taner Sahnesi’nin önünde yirmi yedi kişilik beyaz bir midibüs bekler.

Ön camın arkasında küçük bir tabela asılıdır: “Ümraniye Tepeüstü / Buyaka Ofisleri”.

Servis kapısı açık bekler.

İçeriye binen her yolcunun yüzünde derin bir sürgün hüznü vardır.

Bu insanlar Kadıköy’ün yerlileridir.

Moda’da otururlar, Caferağa sokaklarında yürürler.

Hafta sonları Kalamış Parkı’nda köpek gezdirirler.

Eskiden çalıştıkları şirket Levent’te ya da Maslak’taydı.

Metrobüse biner veya vapurla karşıya geçerlerdi.

Fakat yönetim kurulu maliyetleri kısmak istedi.

Şirket merkezini Ümraniye Balkan Caddesi’ne taşıdılar.

Kreatif direktör Defne ile veri analisti Cem servisin arka koltuğuna oturur:

— “Defne Hanım günaydın, uyanabildiniz mi?”

— “Uyanamadım Cem, saat tam altıda çaldı o lanet alarm.”

— “Ben de Moda’dan buraya zor yürüdüm, bacaklarım tutmuyor.”

— “Hala inanamıyorum her gün Ümraniye’ye gittiğimize.”

— “Kira maliyetlerini yüzde 35 düşürmüş holding yönetimi.”

— “Holding maliyeti düşürdü ama benim yaşam enerjim tamamen bitti.”

— “Dudullu rüzgarı bugün yine çok sert esecekmiş.”

— “Balkan Caddesi adı boşuna konmamış Cem.”

— “Gerçekten Balkanlar’dan gelen soğuk hava dalgası tam orası.”

— “Moda sahilindeki o güzelim ılık meltem nerede, bu ayaz nerede.”

— “Servis hareket ediyor, biraz uyumaya çalışın.”

— “Bu sert koltuklarda uyumak ne mümkün, boynum tutuluyor.”

— “Çantanızı yastık yapın bari Defne Hanım.”

— “Çantamda laptop var Cem, kafa mı bırakır insanda?”

I. 07.15 Kadıköy Rıhtımında Servis Toplanması

Servis aracı gürültüyle Rıhtım’dan ayrılır.

Boğa heykelinin yanından Söğütlüçeşme’ye doğru yavaşça tırmanır.

Şoför radyoyu açar. Yanık bir türkü servisin hoparlörlerinden dökülür.

Moda entelektüelleri sessizce ceplerinden kablosuz kulaklıklarını çıkarır.

Nordik caz ve indie folk çalma listeleri devreye girer.

Dışarıdaki şehir dokusu hızla değişmeye başlar.

Kadıköy’ün tarihi cumbalı taş evleri geride kalır.

Fikirtepe’nin devasa kentsel dönüşüm kuleleri geçilir.

Ardından servis aracı Şile Otoyolu sapağına doğru yönelir.

Burası sahil medeniyetinin bittiği, beton vadilerin başladığı sınırdır.

Altunizade ve Çamlıca tünelleri geçilirken trafik kilitlenir.

Herkes cep telefonunun ekranına kilitlenmiştir:

— “Defne Hanım bugün toplantımız kaçta başlıyor?”

— “Dokuz buçukta Buyaka dördüncü blokta olacağız.”

— “Pazarlama bütçesini yeniden revize edeceğiz değil mi?”

— “Evet, yine yüzde 15 kısıntı istiyor yönetim.”

— “Kadıköy ofisinde çalışırken ne güzel deniz görüyorduk.”

— “Deniz görmeyi geçtim, öğlen dışarı çıkıp çınar altında oturuyorduk.”

— “Burada dışarı adım atınca doğrudan otoyol emniyet şeridine düşüyorsun.”

— “Bir de koskoca sarı IKEA var hemen yanımızda.”

— “IKEA bizi kurtarmaz Cem, içimi daraltıyor.”

— “Köftesi ucuz ve lezzetli ama Defne Hanım.”

— “Her öğlen köfte yiyerek nereye kadar yaşayacağız Allah aşkına?”

II. Şile Otoyolu ve Dudullu Ayazının İlk Teması

Servis Tepeüstü kavşağına doğru yaklaşır.

Dış hava sıcaklığı araç panelinde üç derece birden düşer.

Sahilde on yedi derece olan hava burada anında on dört dereceye iner.

Yol kenarındaki çam ağaçları rüzgardan iki büklüm olmuştur.

Tepeüstü platosu İstanbul’un en rüzgarlı bozkır tepesidir.

Dudullu Organize Sanayi Bölgesi’nden gelen metalik koku havaya karışır.

Burası ne tam bir şehirdir ne de tam bir sanayi merkezidir.

İki ayrı dünyanın arasında sıkışmış dev bir lojistik ambarıdır.

Kuleler yol kenarında devasa parlak kutular gibi dikilir.

Buyaka’nın dört ofis kulesi Uras ve Dilekçi mimarlık ofisinin tasarımıdır.

Modern, prizmatik ve son derece keskin çizgiler taşır.

Fakat bu mimari zarafet çevredeki çıplak araziyi örtmeye yetmez.

Kulelerin arasından geçen rüzgar koridorları adeta ıslık çalar.

Servis aracı kulelerin altındaki kapalı otopark rampasına dalar:

— “Geldik yine kara kış memleketine Cem.”

— “Atkınızı boynunuza sıkı sarın Defne Hanım.”

— “Montumu evde unuttum diye sabahtan beri çok pişmanım.”

— “Lobide güçlü bir merkezi ısıtma vardır merak etmeyin.”

— “Lobide vardır da kuleler arası rüzgarlı geçişte donacağız.”

— “Hızlı ve seri adımlarla yürürüz biz de.”

— “Her sabah bu çileyi çekmek zorunda mıyız biz?”

— “İstifa edip Kadıköy’de bir kafe açmayı düşündünüz mü hiç?”

— “Her gün düşünüyorum Cem, ama sermaye nerede?”

— “O zaman bu bozkır rüzgarını sevmeyi öğreneceğiz mecburen.”

— “Bu ayaz sevilir mi Cem, insanı hasta eder, ciğerini söker.”

III. Uras x Dilekçi Blokları ve Moda Nostaljisi

Servisten inilir. Soğuk ve kuru hava yüze sert bir tokat gibi çarpar.

Turnikelerden geçilip hızlı asansörlere yönelinir.

Buyaka’nın ofis kuleleri çelik ve cam konstrüksiyonuyla parıldar.

Zeminde yüzlerce mağazanın olduğu devasa bir AVM yer alır.

Çalışanlar için her şey binanın içine hapsedilmiştir.

Dışarı çıkmaya hiç gerek kalmayacak şekilde kurgulanmıştır.

Fakat Kadıköylü özgür bir ruh için bu tam bir esaret kampıdır.

Onlar sokak kültürüne, mahalle dokusuna derinden alışıktır.

Mahalle bakkalıyla selamlaşmak, sokak kedilerini sevmek isterler.

Burada ise tek temas döner turnikeler ve manyetik kart okuyucularıdır.

On ikinci kattaki açık ofiste mekanik klavyeler tıkırdamaya başlar:

— “Defne Hanım sabah kahvenizi alabildiniz mi?”

— “Karton bardakta hazır otomat kahvesi içiyorum mecburen.”

— “Moda Caddesi’ndeki üçüncü dalga kahvecileri özlediniz mi?”

— “Özlemez olur muyum Cem! Çekirdeğin asiditesini tartışırdık orada.”

— “Burada plastik bardaktaki yanık kahveye şükrediyoruz.”

— “Pencereden dışarı bakınca ne görüyorsun Cem Allah aşkına?”

— “Hafriyat kamyonları görüyorum Defne Hanım. Bir de beton mikserleri.”

— “Ben sadece vapur bacası ve deniz görmek istiyorum.”

— “Vapur bacası otuz beş kilometre uzakta kaldı maalesef.”

— “Gözlerimi kapatıp martıların seslerini hayal ediyorum masada.”

— “Martı uçmuyor buralarda, sadece gri kargalar var.”

— “Kargalar bile bu rüzgarda havada asılı kalıyor baksana.”

Masanın üzerindeki yeşil yapay kaktüs bile son derece hüzünlü durur.

Ofisteki herkes bilgisayarının masaüstüne Kadıköy sahil fotoğrafları koymuştur.

Bu küçük pikselli kaçışlar tek günlük tesellidir.

IV. Öğle Arasında IKEA İsveç Köftesi Terapisi

Saat 12.30 olur. Öğle molası saati gelir.

Ofis çalışanları kalın montlarını giyip asansörle lobiye iner.

Yemek için seçenekler oldukça kısıtlıdır.

Ya Buyaka AVM’nin basık yemek katındaki standart zincir restoranlara gidilecektir.

Ya da hemen yandaki devasa sarı-mavi binaya doğru yürünecektir: IKEA.

Kadıköy ekibi hiç düşünmeden IKEA tarafına yönelir.

Çünkü orası hem devasa büyüklüktedir hem de İsveç köftesi hesaplıdır.

Metal servis tepsileri kapışılır. Uzun bir yemek kuyruğuna girilir:

— “Kaç tane köfte alacaksınız Defne Hanım?”

— “Sekizli küçük porsiyon bana fazlasıyla yeter Cem.”

— “Yanına patates püresi ve kırmızı reçel koydurun mutlaka.”

— “Etin yanına reçel koymak çok tuhaf ama alıştık artık.”

— “İsveç tüketim kültürüne tamamen entegre olduk resmen.”

— “Kadıköy’ün salaş lokantalarını çok özledim ben Cem.”

— “Lokantaya gitmek için iki saat trafik çekmemiz lazım.”

— “Bu hazır köfteler beni hiç doyurmuyor doğrusu.”

— “O zaman yanına bir dilim havuçlu kek alın.”

— “Kekin şekeri beni öğleden sonra bayıltır masada.”

— “Zaten bütün departman toplantılarda uyukluyor, kimse fark etmez.”

— “Doğru valla, ekran başında esnemekten çenem ağrıyor.”

— “Tepsiyi şu cam kenarındaki boş masaya taşıyalım hemen.”

— “O masada fena cereyan var Cem, orta kısımlara oturalım.”

Tepsiler masaya dikkatle bırakılır.

Çatallar porselen tabaklara çarpar.

Köfteler mekanik ve duygusuz bir iştahla çiğnenir.

Herkes etrafındaki demo mobilyalara bakar.

IKEA’nın labirent gibi showroomları arasında kaybolan insanları izlerler.

Çalışanlar kendilerini demonte bir mobilyanın eksik vidası gibi hisseder.

V. Meydan AVM’nin Ekolojik Çatısında Üşüyen Kreatifler

Yemek biter bitmez biraz temiz hava solumak istenir.

Hedef hemen karşı taraftaki Meydan AVM’dir.

Bu yapı dünyaca ünlü Foreign Office Architects tarafından tasarlanmıştır.

En dikkat çeken özelliği dalgalı yeşil çatısıdır.

Bina adeta toprağın altına gömülmüş gibidir.

Çatının üzerinde geniş çim alanlar ve yürüyüş parkurları vardır.

Fakat o çimlerin üzerinde yürümek için tam teşekküllü kutup kaşifi olmak gerekir.

Dudullu bozkırının dondurucu ayazı o açık çatıda fırtınaya dönüşür.

Defne ile Cem ellerini ceplerine iyice sokup yürümeye çalışır:

— “Defne Hanım atkınız uçtu az kalsın!”

— “Rüzgar beni geriye doğru sürüklüyor Cem!”

— “Mimar buraya ödüllü ekolojik yeşil çatı demiş.”

— “O mimarın kendisi gelsin de bu çatıda iki dakika dursun!”

— “Çimler bile sararmış dondurucu soğuktan.”

— “Biz de sarardık Cem, yüzüm tebeşir gibi oldu.”

— “Kuleye geri kaçalım en iyisi, dayanamıyorum.”

— “Kaçalım, en azından içeride kaloriferler yanıyor.”

— “Rüzgardan dengemi kaybediyorum, koluma girin lütfen.”

— “Sıkı tutunun Cem, havalanacağız şimdi.”

— “Böyle fütüristik yeşil bina vizyonuna hayret ediyorum.”

— “Doğayla iç içe çalışma alanı sözü vermişlerdi işe alırken.”

— “Doğa bizi burada resmen yok etmek istiyor, anlamadılar mı?”

Koşar adım Buyaka’nın döner kapısına doğru kaçarlar.

İçeriye girdikleri an derin bir nefes alırlar.

Gözleri rüzgarın şiddetinden yaşarmıştır.

Yanakları soğuktan kıpkırmızı olmuştur.

VI. Akşam 18.15 Dönüş Servisinde Kadıköy Özlemi

Saat tam 18.00 olur. Mesai biter.

Asansörler yine hızla eksi ikinci kata doğru iner.

Servis midibüsleri kapalı otoparkın karanlık peronlarında motor çalıştırır.

Yoğun bir mazot kokusu bodrum katı kaplar.

Kadıköy ekibi kendi araçlarına doğru büyük bir sevinçle koşturur.

Kumaş koltuklara yorgun bedenler bırakılır.

Kapı kapanır: Tısss…

Servis otopark rampasından ağır ağır gün yüzüne çıkar.

Hava tamamen kararmıştır.

Ümraniye kavşağında devasa kırmızı stop lambaları parlar.

Fakat akşam dönüş yolculuğu sabahkinden çok daha umutludur.

Çünkü aracın rotası nihayet Kadıköy’e doğrudur:

— “Yol açık görünüyor mu navigasyonda Cem?”

— “Boğaziçi Köprüsü yönü kilit ama bizim güzergah temiz Defne Hanım.”

— “Kırk dakikaya varır mıyız sahile sence?”

— “Trafik aksamazsa kırk dakikada Rıhtım’dayız.”

— “İner inmez kendimi Kadıköy’de sıcak bir kafeye atacağım.”

— “Ben de Moda Burnunda bir tur yürüyüş yapacağım.”

— “Denizin kokusunu ciğerlerime çekeceğim doyasıya.”

— “Ümraniye’nin ayazı geride kalıyor çok şükür.”

— “Yarın sabah yine aynı servise bineceğiz ama Defne Hanım.”

— “Yarını bu gece düşünmeyelim Cem, anı yaşayalım.”

— “Çok haklısınız, bu akşam tamamen Kadıköylüyüz.”

— “Her akşam Kadıköylüyüz, gündüzleri ise Ümraniye sürgünü.”

Servis Şile Otoyolundan sahile doğru hızla süzülür.

Şehrin ışıkları kulelerin koyu camlarında erir gider.

Buyaka ve Meydan AVM karanlık tepenin ortasında parıldayan birer üs gibi arkada kalır.

Denize yaklaştıkça havanın kokusu ve sıcaklığı değişir.

Kadıköy vapurunun boğuk düdüğü uzaktan neşeyle duyulur.

Sürgün beyaz yakalılar evlerine ve mahallelerine kavuşur.

Bir günlük Dudullu savaşı daha resmen sona ermiştir.