Yeni Gelen Yabancı CEO'nun İlk Yüz Günü ve Kelle Alma Operasyonu: Londra'dan Gelen Tırpan

I. 08.30: Levent 199 Lobi Kapısında Karşılama Tiyatrosu

Saat tam 08.30.

Büyükdere Caddesi sabah trafiğinde inlemektedir.

Levent 199 plazasının mermer lobisi pırıl pırıl parlar.

Güvenlik görevlileri her zamankinden daha gergindir.

Telsizlerden fısıltılar yükselir.

— “Siyah Mercedes yanaştı. Misafir teşrif ediyor.”

Döner kapı ağır ağır döner.

İçeriye yeni CEO Richard Vance adım atar.

Üzerinde Londra dikimi kusursuz lacivert bir takım vardır.

Boynunda kravat yoktur.

Bu durum sözde samimiyet mesajıdır.

Yüzünde geniş, bembeyaz ve yapay bir gülümseme parlar.

Lobi asansörlerinin önünde İK Direktörü Selin Hanım bekler.

Nefesini tutmuştur.

Ceketinin eteklerini düzeltir.

Richard adımlarını hızlı atar.

Elini uzatır, kuvvetlice sıkar.

— “Good morning Selin. Wonderful energy in Istanbul.”

— “Welcome to Turkey, Richard. We are thrilled to host you.”

— “The pleasure is mine. Big challenges ahead.”

— “The entire executive board is waiting on the 32nd floor.”

— “Splendid. Let us see the talent.”

Asansör otuz ikinci kata fırlarken kimse konuşmaz.

Richard kolundaki pahalı saate bakar.

Selin Hanım ise gizlice onun yüz mimiklerini süzer.

Bu adam bir kurtarıcı olarak gelmemiştir.

Londra merkezi onu tek bir görev için yollamıştır.

Maliyetleri yüzde 35 kısmak.

Kafaları koparmak.

Ve şirketi küresel şablona uydurmak.

Otuz ikinci katın kapıları sessizce açılır.

Plaza koridorlarında soğuk bir ölüm rüzgarı eser.

Yönetim kurulu üyeleri masanın çevresinde dizilmiştir.

Herkes gergin bir tebessümle yeni patronu selamlar.

Richard içeri girer girmez havayı koklar.

Avını süzen bir avcı gibi masayı süzer.

II. İlk Otuz Gün: Güler Yüzlü Listening Tour ve Sahte Dinleme Seansları

Richard ilk haftalarda hiç karar almaz gibi davranır.

Bu süreç kurumsal dünyada ‘Listening Tour’ olarak bilinir.

Türkçe karşılığı ise sahte dinleme seanslarıdır.

Richard her departman yöneticisiyle bire bir toplantılar ayarlar.

Toplantı odasında yuvarlak masaya otururlar.

Richard bacak bacak üstüne atar.

Elinde deri kaplı siyah bir not defteri vardır.

Pazarlama Direktörü Tolga Bey heyecanla sunumunu açar.

Ekranda elli sayfalık strateji slaytı belirir.

Tolga Bey son beş yılda kazandıkları yerel ödülleri sıralar.

Richard başını bilgece sallar.

Gözlerini kısarak notlar alır.

— “Very impressive Tolga. Truly impressive.”

— “Thank you Richard. We know the Turkish consumer deeply.”

— “Tell me more about your emotional connection.”

— “We do emotional storytelling in our campaigns.”

— “Storytelling is lovely. But what about ROI?”

— “Our ROI increased by 14 percent last quarter.”

— “Fascinating. And how many direct reports do you have?”

— “Twenty-eight managers and specialists.”

— “Twenty-eight? That is quite a heavy pyramid.”

— “Local market demands fast reaction, Richard.”

— “Of course. Agility is everything.”

Tolga Bey toplantıdan rahatlamış olarak çıkar.

Açık ofisteki arkadaşlarına zafer gülücüğü atar.

— “Adam harika dinliyor. Vizyonumu çok beğendi.”

Oysa Richard’ın deri defterinde tek bir cümle yazılıdır:

“Tolga: Overpaid, emotionally attached, redundant pyramid.”

Richard herkese aynı şefkatli yalanı söyler.

Fabrika müdürüne hayran kalır.

Finans direktörünün titizliğini över.

Satış ekibinin hırsına bayıldığını söyler.

Herkes onun ne kadar sempatik bir lider olduğunu konuşur.

Oysa kurbanlar celladına aşık olmaktadır.

Bu durum plazanın klasik uyuşturma taktiğidir.

Hedef alınan yönetici önce rahatlatılır.

Gardı düşürülür.

Ardından infaz hazırlıkları sessizce tamamlanır.

III. Altmışıncı Gün: Londra’dan Gelen Gizli Danışman Heyeti

Altmışıncı gün şafak vakti plazaya yabancılar sızar.

Londra merkezden üç genç yönetim danışmanı teşrif eder.

Yaşları henüz yirmi sekizdir.

Üzerlerinde dar paça pantolonlar ve beyaz gömlekler vardır.

Ellerinde devasa Excel tabloları taşırlar.

On beşinci kattaki cam odaya kapanırlar.

Kapının camlarını içeriden beyaz jaluzilerle kapatırlar.

Kimse içeri giremez.

İçeride gizli bir kod adı kullanılır: “Project Phoenix.”

Operasyonun gerçek anlamı ise kelle alma operasyonudur.

Danışmanlar tüm maaş bordrolarını inceler.

Unvanları tek tek masaya yatırırlar.

Müdür yardımcıları, kıdemli müdürler, direktör vekilleri…

Danışman Oliver tahtaya büyük bir şema çizer.

— “Look at this structure. Seven layers of management.”

— “Global standard allows maximum four layers.”

— “We need to flatten the hierarchy immediately.”

— “What is the severance liability in Turkey?”

— “Turkish Labor Law protects employees with high seniority.”

— “Article 18 requires valid reasons for termination.”

— “Then we will use mutual separation agreements.”

— “Offer them six months of gross salary.”

— “If they reject?”

— “Nobody rejects ready cash in an inflationary economy.”

Danışmanlar klavyelerine çılgın gibi vurur.

Kırmızı bir liste hazırlanır.

Listenin tepesinde şirkette on beş yılı devirmiş yerel isimler vardır.

Maaşları döviz bazında yüksek kalmıştır.

Şirketin hafızasını taşıyan bu insanlar artık birer maliyet fazlalığıdır.

Richard kapıyı aralar, içeri bakar.

— “How is the headcount shaping up, gents?”

— “We can reduce headcount by 22 percent, Richard.”

— “Brilliant. Let us prepare the packages.”

Oliver tahtadaki kutuları kırmızı kalemle çizer.

Her çizgi bir ailenin geleceğini siler.

Ama danışmanlar sadece tasarruf yüzdesine odaklanır.

Onlar için insanlar birer hücre değeridir.

IV. Doksanıncı Gün: Cuma 16.30 ve İkale Protokolü Kuşatması

Plaza dünyasının en karanlık saati Cuma 16.30’dur.

Çünkü hafta sonu girer.

İnsanlar hemen avukat bulamaz.

Sendika veya mahkeme kapıları kapalıdır.

Psikolojik baskı zirve yapar.

Pazarlama Direktörü Tolga Bey’in takvimine birden bir davet düşer.

Başlık: “Quick Touchbase - HR Alignment.”

Tolga Bey hafifçe irkilir.

Yanına hiçbir şey almadan İK katına iner.

Toplantı odasının kapısını açar.

İçeride Richard yoktur.

Masanın başında İK Direktörü Selin Hanım ve dışarıdan bir hukuk müşaviri oturur.

Masanın ortasında bir sürahi su ve iki adet ince tükenmez kalem durur.

Tolga Bey sandalyeye oturur.

Hava buz kesmiştir.

Selin Hanım boğazını temizler.

— “Tolga Bey, hoş geldiniz.”

— “Hoş bulduk Selin. Hayırdır, bu saatte ne konusu?”

— “Bildiğiniz üzere küresel bir dönüşüm sürecindeyiz.”

— “Evet, Richard ile harika toplantılar yaptık.”

— “Şirketimiz organizasyon yapısını sadeleştirme kararı aldı.”

— “Ne demek bu şimdi?”

— “Pazarlama direktörlüğü pozisyonunu Londra’ya bağlıyoruz.”

— “Benim pozisyonum ne olacak?”

— “Artık yerel bir direktörlük pozisyonumuz bulunmuyor.”

— “Yani beni kovuyor musunuz?”

— “Kovmak çirkin bir kelime. Karşılıklı anlaşarak ayrılıyoruz.”

Selin Hanım masaya beyaz bir dosya uzatır.

Dosyanın kapağında “İkale Sözleşmesi” yazar.

Tolga Bey’in beynine kan sıçrar.

— “Ben bu şirkete on iki yılımı verdim Selin!”

— “Emeklerinizin farkındayız Tolga Bey.”

— “İş Kanunu madde 18 gereği geçerli fesih sebebi sunamazsınız!”

— “Hukuk müşavirimiz detayları açıklayabilir.”

Hukuk müşaviri araya girer:

— “Tolga Bey, sekiz brüt maaş ek paket öneriyoruz.”

— “Mahkemeye giderim! İşe iade davası açarım!”

— “Dava iki yıl sürer. Enflasyonda paranız erir.”

— “Bana bunu yapamazsınız!”

— “Şimdi imzalarsanız kıdem, ihbar ve bonusunuz hemen yatar.”

— “Pazartesiye kadar süre verin, düşüneyim.”

— “Teklifimiz sadece bu oda için geçerlidir.”

— “Beni tehdit mi ediyorsunuz?”

— “Hayır, şirket politikamızı iletiyoruz.”

Tolga Bey masadaki kaleme bakar.

Eli titrer.

On iki yıllık başarı plaketleri gözünün önünden geçer.

Şirket içi sadakat bir imzayla çöpe atılacaktır.

Kapıda güvenlik görevlisi beklemektedir.

Odadan çıktığı an kartı iptal edilecektir.

Tolga Bey derin bir nefes alır.

Kalemi eline alır.

Kağıdın altına imzasını atar.

Bir çırpıda yok edilmiştir.

V. Yüzüncü Gün: Daha Çevik Bir Yapı İçin Başlıklı Veda E-postası

Pazartesi sabahı saat 09.15.

Tüm şirkete genel bir duyuru e-postası ulaşır.

Gönderen: Richard Vance.

Konu: “Embracing Our Agile Future: Organizational Announcement.”

E-postanın dili kusursuz bir kurumsal ikiyüzlülüktür.

Richard metne büyük bir coşkuyla başlar:

“Sevgili Ekip,

İlk yüz günümde gösterdiğiniz olağanüstü tutku için hepinize teşekkür ederim.

Bugün, şirketimizi geleceğe taşıyacak yeni yapımızı duyurmaktan heyecan duyuyorum.

Daha çevik, daha yatay ve müşteri odaklı bir yapıya geçiyoruz.

Bu dönüşüm kapsamında bazı kıymetli yol arkadaşlarımızla vedalaşıyoruz.

Tolga Bey, Hakan Bey ve Zeynep Hanım’a katkıları için minnettarız.

Onlara bundan sonraki kariyer yolculuklarında sonsuz başarılar dileriz.”

E-posta açık ofise bomba gibi düşer.

Genç uzmanlar şaşkınlıkla birbirine bakar.

Üç direktör aynı anda buharlaşmıştır.

Müdürlerin odaları bir günde boşaltılmıştır.

Kişisel eşyalar koli bantlarıyla sarılmıştır.

Kuryeler kutuları kargo arabasına taşır.

Ofiste derin bir terör havası başlar.

Kimse yanındakiyle yüksek sesle konuşamaz.

Herkes sıranın kendisine ne zaman geleceğini düşünür.

Richard ise otuz ikinci kattaki cam ofisindedir.

Londra merkezle video konferans yapmaktadır.

Ekrandaki küresel başkan yardımcısına gülümser.

— “Transformation in Turkey is proceeding smoothly.”

— “Did you face any legal complications Richard?”

— “None at all. All packages were accepted cleanly.”

— “What is the net savings on personnel costs?”

— “Around 1,8 million euros annually.”

— “Marvelous job Richard. Board is very pleased.”

— “We are now lean, mean, and perfectly aligned.”

Richard kamerasını kapatır.

Deri koltuğuna keyifle yaslanır.

Önündeki kristal bardaktan bir yudum su alır.

İlk yüz gün başarıyla tamamlanmıştır.

Kelleler torbaya doldurulmuştur.

Operasyon kağıt üzerinde kusursuz görünmektedir.

VI. Geride Kalanların Hayatta Kalma Sendromu ve Excel Karartması

Fakat madalyonun diğer yüzü kan ağlamaktadır.

Açık ofiste hayatta kalanlar derin bir suçluluk yaşar.

Buna kurumsal psikolojide ‘survivor syndrome’ denir.

Kalan çalışanlar sevinemez bile.

Çünkü giden üç direktörün tüm operasyonel yükü onların omuzlarına yıkılmıştır.

Yeni pozisyon açılmamıştır.

İşe yeni kimse alınmayacaktır.

Maaşlara zam yapılmamıştır.

Sadece iş tanımı üçe katlanmıştır.

Kıdemli Marka Müdürü Ece ekran başında titrer.

Tolga Bey’in yarım kalan projeleri onun masasına yığılmıştır.

Ece kahve makinesinin başında İK uzmanı Mert ile fısıldaşır.

— “Mert, Tolga Bey’e yapılanı gördün mü?”

— “Gördüm Ece. Adam on iki yıldır buradaydı.”

— “Bizi de gönderecekler mi sence?”

— “Sıra müdür yardımcısı kadrolarına gelecek diyorlar.”

— “Ben CV’mi hemen güncelliyorum.”

— “LinkedIn’de ‘Open to Work’ açma sakın.”

— “Neden açmayayım?”

— “Richard’ın İK ekibi profilleri gizlice tarıyor.”

— “Ayrılmak isteyenleri hemen listeye ekliyorlarmış.”

— “O zaman paketi bekleyip öyle mi gitmeli?”

— “Bize paket vermezler Ece. Bizi istifaya zorlarlar.”

Ece masasına geri döner.

Gözleri ekrandaki İngilizce raporlara takılır.

Richard koridordan geçer.

Adımları ritmiktir.

Yanından geçtiği her masaya yapay bir gülümseme fırlatır.

— “Keep up the great work guys. Stronger together.”

Kimse cevap veremez.

Herkes başını klavyeye eğer.

Plazanın parlak camları arkasında koca bir hayat sönmüştür.

Yeni yabancı CEO ilk yüz gününü tamamlamıştır.

Bir sonraki yüz gün için tırpanını bilemeye başlamıştır bile.

Çünkü kurumsal sistem kâr dışında hiçbir şeyi tanımaz.

İnsanlar sadece bilançodaki birer gider kalemidir.

Ve giderler her zaman kısılmak için vardır.