Startup'ın Ofis Masajı ve Bira Musluğu Yalanı: Çalışma Saati Doksan Saat

Saat Cuma akşamı 17.45.

Maslak 42 kulesinin yedinci katındaki loft ofisteyiz.

Tavanlar tamamen açıktır.

Devasa havalandırma boruları mat siyah renge boyanmıştır.

Duvarda neon sarı harflerle havalı bir slogan parlar:

“Work hard, play harder.”

Girişte ahşap bir mutfak adası uzanır.

Üzerinde iki musluklu paslanmaz çelik bir bira fıçısı parıldar.

Musluğun biri soğuk yerli IPA, diğeri Alman buğday birası akıtır.

Mermer tezgahta kavanozlar dolusu organik kaju ve kuru incir dizilidir.

Her ayrıntı bir Silikon Vadisi rüyası gibi titizlikle tasarlanmıştır.

Hoparlörlerden kesintisiz lo-fi hip-hop ritimleri yayılır.

Ofis aynı zamanda evcil hayvan dostudur.

Kurucunun Fransız buldoğu halının üzerinde koşturur, arada havlar.

Köşede profesyonel bir masaj masası kuruludur.

Şirketin haftalık getirdiği lisanslı fizyoterapist beyaz önlüğüyle bekler.

Fakat bu renkli karnavalın içinde kimse gerçekten gülmez.

Kimseden neşeli tek bir kahkaha yükselmez.

Yirmi altı yaşındaki frontend geliştiricisi Kaan masasında heykel gibi oturur.

Kaan’ın göz kapakları kızarmıştır.

Göz altları uykusuzluktan koyu mor halkalarla kaplıdır.

Boyun kasları kaskatı bir düğüme dönüşmüştür.

Bu hafta tam seksen iki saat aralıksız çalışmıştır.

Ve bu gece eve dönme ihtimali sıfırdır.

I. Cuma Saat 17.30: Masaj Randevusu ve Çöken Omuzlar

Fizyoterapist masasının kenarından Kaan’a doğru seslenir:

— “Kaan Bey, saat 17.30 randevunuz geldi. On beş dakika sırt ve boyun gevşetme yapalım.”

Kaan başını çift monitörün arasından güçlükle yukarı kaldırır.

Titreyen sol elinde buz gibi olmuş filtre kahve kupası durur.

— “Gelemiyorum hocam. Bu akşam canlıya çıkışımız var.”

— “Ama Kaan Bey, omurganız tamamen kilitlenmiş görünüyor. Duruşunuz çok bozulmuş.”

Kaan acı acı tebessüm eder.

— “Omurgam kilitlensin mühim değil hocam. Yeter ki ödeme sistemi kilitlenmesin.”

Kurucu ortak Caner Bey tam o anda Kaan’ın arkasında belirir.

Caner Bey otuz bir yaşındadır.

Üzerinde Patagonia marka polar yelek ve gri Allbirds spor ayakkabılar vardır.

Elinde bir bardak taze sıkılmış kereviz sapı suyu tutar.

Kaan’ın ergonomik çalışma koltuğuna dostça iki kez dokunur.

— “Kaan nasılsın kardeşim? Masajını alsaydın ya. Biz çalışan esenliğine acayip önem veriyoruz biliyorsun.”

Kaan derin bir nefes alıp yutkunur.

— “Caner Bey, Almanya banka entegrasyonunda sürekli hata alıyoruz. API yanıt vermiyor.”

Caner Bey’in yüzündeki babacan tebessüm bir anda buz gibi donar.

Gözleri keskinleşir, ses tonu iki derece soğur.

— “Bunu bu gece canlıya almamız şart Kaan. Pazartesi sabahı Berlin ekibi demoyu canlı izleyecek.”

— “Sabaha kadar buradayım zaten Caner Bey. Çıkmam imkansız.”

— “Harikasın dostum! İşte bu ownership ruhuna bayılıyorum. İhtiyacın olursa bira musluğu arkada, istediğin kadar doldur.”

Caner Bey salına salına uzaklaşır.

Kaan ekrana geri döner.

On beş dakikalık masaj hakkı sessizce buharlaşır.

Zaten o masaj masası hiçbir zaman çalışanın sağlığı için oraya konulmamıştır.

O masa, çalışan masadan kalkıp eve gitmesin diye kurulmuş minik bir pansumandır.

II. Bira Musluğunun Soğuk Köpüğü: İçebilirsin Ama Kalkamazsın

Saat 20.30 olur.

Mutfaktaki bira musluğu hafif bir tıslamayla köpük sızdırır.

İki hafta önce işe başlayan junior ürün uzmanı Ece mutfağa yanaşır.

Ece yirmi üç yaşındadır, Boğaziçi yeni mezunudur.

İş görüşmesinde İnsan Kaynakları ona sınırsız bira ve atıştırmalıklardan övgüyle bahsetmiştir.

“Bizde hiyerarşi yoktur, cuma akşamları bira içer eğleniriz” demişlerdir.

Ece cam bardağa yarım parmak buğday birası doldurur.

Tam o sırada yanına kıdemli veri analisti Burak yaklaşır.

Burak üç yıldır bu şirkette ter döker.

Gözlerindeki tüm gençlik ışıltısı çoktan sönmüştür.

Ece’nin elindeki bardağa bakar ve usulca fısıldar:

— “Bence o bardağı masana doğru götürme.”

Ece şaşkınlıkla gözlerini açar.

— “Neden Burak? Şirketin sunduğu resmi yan hak değil mi bu?”

— “Yan hak ama burada yazılı olmayan sert bir kural vardır.”

— “Nasıl bir kural?”

— “Bira musluğundan bardağını doldurursan herkes senin işin bitti sanır.”

— “Eee, biterse ne olur ki?”

— “İşi biten insana yeni sprint backlog’undan hemen acil iş kilitlerler. Ben geçen ay bir bardak içtim, sabah 04.00’e kadar SQL yazdım.”

Ece korkuyla ürperir.

Bardağı hemen lavaboya boşaltır.

Musluğu açıp köpükleri yıkar.

Yerine acı filtre kahve doldurur.

Bira musluğu aslında parlak ve havalı bir karedir.

Mülakatlarda hevesli yeni mezunları avlamak için kullanılır.

Şirketin Instagram kariyer hesabında pırıl pırıl paylaşılır.

Fakat gerçek hayatta o musluktan keyifle içmeye kimse cesaret edemez.

O musluk şirketin dinamik ve özgürlükçü olduğunu iddia eden bir vitrin süsüdür.

Tıpkı tavandan sarkan sarı jüt halatlar gibi.

Tıpkı mola alanındaki mor puf koltuklar gibi.

Hepsi modern mesai sömürüsünü sevimli göstermek için oraya yerleştirilmiştir.

III. PlayStation 5 ve Langırt Süslemesi: Oynayanın İş Akdi Fesholur

Saat 22.15’e gelir.

Dinlenme alanında devasa bir Sony OLED televizyon asılıdır.

Altında beyaz bir PlayStation 5 konsolu sessizce parıldar.

Hemen yanında ise turnuva standartlarında ahşap bir İtalyan langırt masası durur.

Oyun konsolunun parlak kasasının üzerinde iki parmak toz birikmiştir.

Oyun kollarının şarjı aylar önce tükenmiştir.

Kimse onları prize takmaya bile yeltenmez.

Çünkü ofisteki herkes görünmez gerçeği ezbere bilir:

O koltuğa oturup neşeyle FIFA maçı başlatan çalışan anında mimlenir.

Eski bir iOS yazılımcısı vardı, adı Onur’du.

Onur bir çarşamba günü saat 16.00’da konsolu açtı.

Bir maç attı, bir de gol sevinci yaptı.

Ertesi sabah İnsan Kaynakları odasına davet edildi.

Yönetici ona şu sözleri söyledi:

“Onur, şirketimizin yüksek tempolu ve odaklı kültürüne tam uyum sağlayamadığını üzülerek gözlemliyoruz.”

Onur iki hafta içinde sessizce şirketten gönderildi.

O günden beri konsolun açma düğmesine kimse dokunmaz.

Langırt masası ise gelen Yurtiçi Kargo kutularını yığmak için kullanılır.

İç mimarlar burayı gençlerin deşarj olacağı bir vaha gibi çizmiştir.

Mimar parasını alıp Bodrum’a tatile gitmiştir.

Fakat içeride yaşayan çalışanlar için burası yüksek güvenlikli bir açık hava hapishanesidir.

Demir parmaklıklar yerine dev curved monitörler vardır.

Gardiyanlar yerine ise Slack uygulamasının bildirim sesleri nöbet tutar.

IV. Gece Yarısı 02.15: Kırmızı Yanan Slack ve Acil Hotfix

Gece yarısı saat 02.15 olur.

Maslak sokakları tamamen ıssızlaşır, rüzgar uğuldar.

Caddeden sadece tek tük sarı taksiler ve temizlik kamyonları geçer.

Kulenin elli katından sadece iki ofiste ışıklar parlar:

Biri uluslararası denetim firmasının bağımsız denetçileridir.

Diğeri ise Kaan’ın çalıştığı müşteri sadakat platformudur.

Ofiste çıt çıkmaz.

Sadece mekanik klavyelerin sert ve ritmik vuruşları sessizliği yırtar.

Kaan’ın hemen yan masasında Android yazılımcısı Cem oturur.

Cem masasına üçüncü kutu enerji içeceğini devirmiştir.

Göz kapaklarını açık tutabilmek için alnına soğuk su serper.

Birden Kaan’ın kulaklığında o tanıdık, tiz ses patlar:

Slack uygulamasının meşhur tahta vuruş efekti: Knock-knock.

Kaan yerinden sıçrar, kalbi göğüs kafesini delmek istercesine çarpar.

Monitörün sağ üst köşesinde kıpkırmızı bir bildirim balonu yanar.

Caner Bey mesaj atmıştır.

Caner Bey elbette şu an Maslak’ta değildir.

Yeniköy’deki Boğaz manzaralı dairesinde, kuş tüyü yastıklarının arasındadır.

Fakat uykusu kaçmış ve telefonundan Slack kanalını kontrol etmiştir:

— “@kaan canlı ortamda sepet tutarı yüzde 10 eksik hesaplanıyor. Ciddi churn riski var. Acil hotfix geçer misin?”

Kaan iki elini yüzüne kapatır.

Nefesi daralır.

Kendi kendine dişlerini sıkarak mırıldanır:

— “Caner Bey, o kod parçası backend mimarisinin sorumluluğunda. Benim alanım değil.”

Slack ekranına parmakları titreyerek yazar:

— “Caner Bey iyi geceler, backend ekibinden birine yönlendirebilir miyiz?”

Caner Bey kırk saniye sonra anında cevap yazar:

— “Kaan biz burada departman sınırlarına inanmıyoruz. Biz tek bir organizmayız. Sorun hepimizin sorunu. Çözümü üreten şampiyon olur.”

Şampiyonluk kılıftır.

İşin aslı bedava ve sınırsız gece mesaisidir.

Kaan çaresiz kalır.

Hiç bilmediği karmaşık backend satırlarını önüne açar.

Uykusuzluktan harfler ekranda dans eder.

Gözleri yanar, midesi asitten kavrulur.

Saat 04.10’da hatayı geçici bir yamayla düzeltir.

Paketi sunucuya yükler.

Kanala yazar:

— “Hotfix canlıya alındı Caner Bey. Sistem stabil.”

Caner Bey’den tek bir yanıt gelmez.

Çünkü Caner Bey telefonunu komodine koyup derin rüyalarına çoktan dalmıştır.

V. “Biz Bir Aileyiz” Retoriği: Pazar Günü Sprint İşkencesi

Cumartesi sabahı Kaan yatağında baygın halde gözlerini aralar.

Saat öğlen 11.30’dur ama üstünden tır geçmiş gibidir.

Bütün omurları sızlar, şakakları zonklar.

Telefonunu komodinden almaya eli gitmez.

Korkarak ekran kilidini açar.

Kilit ekranında on bir yeni mesaj birikmiştir.

Şirketin resmi WhatsApp grubu: “Rockstar Team 🚀”.

Grup yöneticisi Caner Bey sabah 08.45’te sesli mesaj bırakmıştır.

Mesajın metin dökümü şöyledir:

“Günaydın canlar! Pazartesi günkü büyük yatırımcı demosu öncesi tüm pürüzleri sıfırlamak istiyoruz. Yarın yani pazar günü 13.00’te ofiste mini bir hizalanma yapalım. Nefis Napoli pizzaları ve soğuk biralar şirketten! Unutmayın, biz sıradan bir şirket değiliz, biz bir aileyiz.”

Kaan yatağın kenarına çöker.

Elleri dizlerinin üstüne düşer.

Pazar günü iki aydır görmediği annesini ziyarete gidecekti.

Akşam da lise arkadaşlarıyla Kadıköy’de buluşacaktı.

Aylardır ertelediği son insani bağıydı.

WhatsApp’tan annesine titrek parmaklarla yazar:

“Anneciğim çok affet. Şirkette yine çok büyük bir acil durum çıktı, gelemiyorum.”

Annesi altı dakika sonra kırgın bir ses kaydı atar:

“Oğlum yüzünü unuttuk. Ne biçim iş bu, gece gündüz oradasın, canını mı alacaklar?”

Kaan cevap veremez.

Gözlerini tavana diker.

“Biz bir aileyiz” söylemi modern plazaların en zehirli yalanıdır.

Şirket aileniz olursa, gerçek ailenizi çöpe atmanız beklenir.

Şirket eviniz olursa, kendi eviniz sadece bir gardıroba dönüşür.

Hafta sonunuz şirketin tapulu arazisi olur.

Bayram tatiliniz acil çağrılarla gasp edilir.

Ve tüm bunların karşılığında gençlere sadece pazar günü soğuk pizza fırlatırlar.

Bir de tezgahtaki bedava bira musluğu.

VI. Doksan Saatin Sonu: Panik Atak ve İade Edilen Gençlik

Pazar gecesi saat 23.45.

Sözde “mini hizalanma” tam on saat sürmüştür.

Toplantı odasında pizza kutuları, boş kola kutuları ve yağlı peçeteler birikmiştir.

Herkes birer birer kaçmıştır.

Ofiste yine Kaan tek başına kalmıştır.

Bu haftaki toplam çalışma saati tam doksan dört saate ulaşmıştır.

Birden göğsünün sol tarafında jilet gibi keskin bir sızı hisseder.

Nefesi boğazında tıkanır.

Oksijen ciğerlerine ulaşmaz.

Sol kolu karıncalanır, parmakları uyuşur.

Koltuğundan doğrulmak ister ama bacakları taşımaz.

Dizlerinin üstüne yere yığılır.

Maslak 42 kulesinin dev panoramik camına doğru emekler.

Pencereyi açmak ister ama camlar kilitlidir.

Sadece soğuk cama alnını yaslar.

Hıçkırıklarını tutamaz.

Yirmi altı yaşında hayatında ilk kez panik atak kriziyle yüzleşir.

Karanlık mutfaktan gelen musluk sesi sessizlikte yankılanır: Tık… Tık… Tık…

Her damla gençliğinden, sağlığından ve hayallerinden eksilen bir parçadır.

Kaan o an nihai aydınlanmayı yaşar:

Renkli puflar, fıçı biralar, langırt masaları ve fizyoterapist seansları birer lütuf değildir.

Onlar çalışanların ruhunu satın almak için kurulmuş yaldızlı tuzaklardır.

Şirket onlara esneklik değil, çıkışı olmayan bir modern zindan armağan etmiştir.

Kaan cebinden plastik personel giriş kartını çıkarır.

Masanın tam ortasına bırakır.

Montunu sırtına geçirir, asansöre biner.

Gecenin ayazında plazanın döner kapısından dışarı fırlar.

Soğuk rüzgar yüzünü tokatlarken ilk kez derin ve hür bir nefes çeker.

Arkasına bile dönüp bakmadan metroya doğru koşar.

Çünkü hiçbir fıçı bira, satılığa çıkarılan bir gençliğin bedelini ödemeye yetmez.